Wypalenie w związku. Kiedy czujecie się bardziej jak współlokatorzy

Nie każda para w kryzysie często się kłóci. Czasem w domu jest spokojnie. Dzielicie obowiązki, zajmujecie się dziećmi, robicie zakupy i ustalacie plan tygodnia. Z zewnątrz wszystko działa, ale między Wami jest coraz mniej bliskości.

Rozmowy dotyczą głównie tego, co trzeba zrobić. Rzadziej pojawia się czułość, zainteresowanie sobą, wspólny śmiech czy zwykła chęć pobycia razem. Wieczorem każde z Was zajmuje się czymś swoim.

Wiele par opisuje ten stan podobnie:

„Dobrze funkcjonujemy, ale przestaliśmy być parą”.

Tak może wyglądać wypalenie w związku. Nie musi oznaczać końca relacji. Często rozwija się stopniowo, pod wpływem zmęczenia, niewypowiedzianych potrzeb, rozczarowań i kolejnych rozmów, które nie przyniosły zmiany.

Skąd bierze się oddalenie w związku?

W podejściu poznawczo-behawioralnym zwracamy uwagę na to, jak interpretacje wpływają na emocje i zachowanie.

Wyobraźmy sobie prostą sytuację. Jedna osoba wieczorem patrzy w telefon i nie rozpoczyna rozmowy. Partner myśli:

„Już jej na mnie nie zależy”.

Pojawia się smutek albo złość. Zamiast powiedzieć, że brakuje mu kontaktu, odpowiada chłodno lub rzuca pretensję.

Druga osoba słyszy krytykę i myśli:

„Cokolwiek zrobię, znowu będzie źle”.

Wycofuje się jeszcze bardziej.

Tak powstaje błędne koło oddalenia. Jedna osoba próbuje odzyskać kontakt przez nacisk, pytania albo pretensje. Druga chroni się przed kolejnym konfliktem, milcząc lub unikając rozmowy. Im bardziej jedno naciska, tym bardziej drugie się wycofuje.

Z czasem oboje mogą czuć się samotni, mimo że nadal są razem.

Co może pomóc odbudować bliskość?

Nie ma jednej metody, która sprawdzi się w każdej relacji. Są jednak proste sposoby, które pomagają zatrzymać automatyczne reakcje i lepiej zrozumieć to, co dzieje się między partnerami.

Oddzielajcie fakty od interpretacji

Faktem może być to, że partner nie odpowiedział na wiadomość przez kilka godzin.

Interpretacją jest myśl:

„Ignoruje mnie, bo nie jestem dla niego ważna”.

Warto zatrzymać się i sprawdzić:

• co wydarzyło się naprawdę,
• co pomyślałam lub pomyślałem,
• czy istnieje inne możliwe wyjaśnienie.

Nie chodzi o usprawiedliwianie zaniedbań. Chodzi o to, aby nie traktować każdej myśli jak pewnego opisu relacji.

Mówcie o potrzebie, nie tylko o pretensji

Zdanie:

„Ciebie nigdy nie ma”

może w rzeczywistości oznaczać:

„Brakuje mi czasu tylko dla nas”.

Z kolei „W ogóle Cię nie interesuję” może znaczyć: „Chciałabym poczuć, że naprawdę ciekawi Cię, co u mnie”.

Pod złością często kryje się tęsknota za kontaktem. Za wycofaniem może stać lęk przed krytyką albo kolejnym konfliktem.

Kiedy uda się nazwać to, co jest pod powierzchnią, rozmowa ma większą szansę potoczyć się inaczej.

Wracajcie do małych doświadczeń bliskości

Relacja nie odbudowuje się wyłącznie podczas poważnych rozmów. Znaczenie mają też krótkie, codzienne chwile.

Może to być rozmowa bez telefonów, wspólny spacer, przytulenie bez oczekiwania, że doprowadzi do seksu, podziękowanie za konkretną rzecz albo pytanie:

„Jak się dziś naprawdę czujesz?”.

Takie gesty nie rozwiązują wszystkich problemów, ale pomagają stopniowo odbudowywać poczucie, że kontakt z partnerem może być bezpieczny i wartościowy.

Metaanaliza 58 badań wykazała, że terapia par wiązała się średnio z poprawą satysfakcji z relacji, komunikacji i bliskości emocjonalnej. Efekty terapii różnią się jednak między parami.

Wypalenie w związku a brak seksu

Oddalenie emocjonalne często wpływa także na bliskość seksualną. Spadek ochoty na seks może wiązać się ze stresem, zmęczeniem, rodzicielstwem, problemami zdrowotnymi, różnicami w potrzebach albo wcześniejszym doświadczeniem odrzucenia.

Czasem jedna osoba czuje się niechciana, a druga odczuwa presję. Każda próba zbliżenia zaczyna wtedy budzić napięcie.

Warto rozmawiać nie tylko o częstotliwości seksu, ale również o sposobie inicjowania kontaktu, reagowaniu na odmowę, potrzebie czułości i poczuciu bezpieczeństwa.

Kiedy terapia par może pomóc?

Terapia par może być pomocna, gdy czujecie się bardziej jak współlokatorzy niż bliskie sobie osoby, brakuje Wam bliskości emocjonalnej lub seksualnej albo każde podejście do rozmowy kończy się tym samym konfliktem.

Podczas spotkań przyglądamy się temu, co dzieje się między Wami na co dzień. Sprawdzamy, jakie myśli i reakcje nasilają dystans, czego każde z Was próbuje uniknąć i jak można zacząć reagować inaczej.

Nie trzeba przychodzić z gotowym rozwiązaniem. Nie musicie też tak samo rozumieć problemu. Wystarczy, że widzicie, że obecny sposób funkcjonowania już Wam nie służy.

Do konsultacji zapraszam wszystkie pary, niezależnie od płci, orientacji, tożsamości płciowej, stażu czy formalnego statusu związku. Ważne jest dla mnie, aby każda para mogła mówić o swojej relacji z poczuciem szacunku i swobodą opisywania własnego doświadczenia.

Czy terapia par może pomóc przy braku bliskości?

Tak, szczególnie wtedy, gdy partnerzy nadal chcą się do siebie zbliżyć, ale kolejne próby rozmowy prowadzą do napięcia, wycofania albo poczucia odrzucenia.

Podczas terapii można pracować nad sposobem komunikowania potrzeb, odbudową poczucia bezpieczeństwa, bliskością emocjonalną i seksualną oraz rozpoznaniem schematów, które podtrzymują dystans.

W Centrum Oddech prowadzę psychoterapię par w Poznaniu oraz konsultacje online. Pierwsze spotkanie może pomóc nazwać problem i sprawdzić, co mogłoby pomóc Wam odzyskać kontakt.

Artykuł ma charakter psychoedukacyjny. Nie zastępuje indywidualnej konsultacji ani oceny sytuacji konkretnej pary.

Źródła:

• Christensen, A., & Heavey, C. L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 73–81. https://doi.org/10.1037/0022-3514.59.1.73
• Roddy, M. K., Walsh, L. M., Rothman, K., Hatch, S. G., & Doss, B. D. (2020). Meta-analysis of couple therapy: Effects across outcomes, designs, timeframes, and other moderators. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 88(7), 583–596. https://doi.org/10.1037/ccp0000514